Opakowania do kontaktu z żywnością: jakie atesty musi mieć tektura

Kontakt bezpośredni a pośredni: od tego zależy wszystko

Kontakt bezpośredni oznacza, że powierzchnia opakowania styka się z żywnością. Tak działa pudełko na wypieki bez papilotki, tacka pod ciastko, opakowanie na pralinki bez wkładu.

Kontakt pośredni występuje wtedy, gdy między żywnością a tekturą znajduje się bariera: folia, torebka, opakowanie jednostkowe albo powłoka. Tak działa większość opakowań zbiorczych i transportowych, w których jadą już zapakowane produkty.

Różnica nie jest formalna. Branżowe wytyczne CEPI, na których opiera się cały obrót papierem i tekturą do żywności, mówią wprost: papier i tektura muszą spełniać wymagania tych wytycznych, chyba że potwierdzona jest obecność bariery funkcjonalnej między żywnością a warstwą papieru.

Jaki certyfikat do kontaktu z żywnością jest potrzebny?

Podstawowym dokumentem w obrocie jest deklaracja zgodności wystawiana przez producenta materiału lub opakowania. Potwierdza ona, że wyrób spełnia wymagania przepisów mających do niego zastosowanie, i przekazuje odbiorcy informacje o warunkach użycia: rodzaj żywności, temperatura, czas kontaktu. Artykuł 16 rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 nakłada obowiązek pisemnej deklaracji zgodności na materiały objęte unijnymi środkami szczegółowymi: tworzywa sztuczne, tworzywa z recyklingu, ceramikę, celulozę regenerowaną oraz materiały aktywne i inteligentne. Papier i tektura takiego środka szczegółowego nie mają. Obowiązują je natomiast wymagania ogólne z artykułu 3 rozporządzenia 1935/2004 oraz dobra praktyka produkcyjna z rozporządzenia (WE) nr 2023/2006, a w praktyce rynkowej wytyczne CEPI, zalecenie BfR XXXVI i rezolucja Rady Europy AP (2002) 1.

Wniosek praktyczny: dokument otrzymacie i powinniście go wymagać, bo bez niego nie zamkniecie własnej dokumentacji HACCP ani identyfikowalności z artykułu 17 rozporządzenia 1935/2004. Nie jest to jednak ta sama deklaracja co przy tworzywach, więc porównywanie obu dokumentów jeden do jednego prowadzi donikąd.

Kiedy wymagany jest atest PZH

Atest higieniczny wydawany przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH jest przy opakowaniach do żywności dobrowolny. Od 2002 roku obowiązkowej ocenie higienicznej podlegają wyroby mające kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia, a nie z żywnością.

To, że atest nie wynika z przepisu, nie znaczy, że nie będzie Wam potrzebny. Wymagają go regularnie sieci handlowe, odbiorcy instytucjonalni i przetargi publiczne, gdzie bywa warunkiem dopuszczenia oferty. W praktyce kolejność jest taka: najpierw sprawdźcie, czego żąda Wasz odbiorca, potem zamawiajcie opakowania. Odwrotna kolejność kończy się wymianą całej partii.

Jakie badania wykonuje się dla tektury?

Zakres zależy od rodzaju żywności, temperatury i czasu kontaktu. Dla papieru i tektury najczęściej wykonuje się:

• migrację globalną, czyli pomiar łącznej ilości substancji przechodzących z opakowania do żywności lub do płynu modelowego,
• migrację specyficzną dla substancji objętych limitami,
• badania organoleptyczne, sprawdzające, czy opakowanie nie zmienia smaku i zapachu produktu,
• oznaczenia charakterystyczne dla papieru: metale ciężkie, pentachlorofenol, odporność barwników na przenoszenie, a przy włóknie z odzysku także oleje mineralne MOSH i MOAH.

Badania zleca się akredytowanemu laboratorium. Przy kontakcie pośrednim z potwierdzoną barierą zakres jest zwykle znacznie węższy niż przy bezpośrednim.

Czego wymagać od dostawcy opakowań?

Cztery rzeczy, o które warto zapytać przed zamówieniem, w tej kolejności:

1. 01.Dokument na konkretną konstrukcję lub partię, nie ogólne zapewnienie o „materiałach spożywczych”. Deklaracja opisuje wyrób, warunki użycia i rodzaj żywności.
2. 02.Informację o farbach, lakierach i klejach. Nadruk i uszlachetnienie są częścią opakowania, więc podlegają tej samej ocenie co tektura. Zapytajcie o zestaw farb dopuszczonych do kontaktu z żywnością i o to, czy nadruk jest po stronie zewnętrznej.
3. 03.Udział włókna z odzysku w materiale. Makulatura bywa nośnikiem pozostałości z wcześniejszego obiegu druku. Przy kontakcie bezpośrednim to jest pierwsze pytanie, nie ostatnie.
4. 04.Deklarowany rodzaj kontaktu. Dostawca powinien wprost napisać, czy materiał jest przeznaczony do kontaktu bezpośredniego, czy wyłącznie pośredniego.

Opakowania z tektury do żywności w praktyce

Najczęstsze zastosowania, które prowadzimy w produkcji:

• pudełka na wypieki i tort, kontakt bezpośredni, wymagają materiału i farb dobranych pod ten reżim,
• tacki i wkłady, kontakt bezpośredni, często z warstwą barierową,
• pudełka na pralinki i słodycze, gdzie o rodzaju kontaktu przesądza obecność wkładu,
• kartony zbiorcze i transportowe na produkty już zapakowane, typowy kontakt pośredni.

Konstrukcje do kontaktu z żywnością, na przykład tacki i wkłady, znajdziecie w kategorii tacki kartonowe, a wymagania środowiskowe dla opakowań opisujemy osobno w artykule o rozporządzeniu PPWR.